A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Helpt 'Big Brother' in de Russische coronacrisis?

Centralisatie-en-Corona-030120

Steeds vaker hoor je dat je de coronacrisis beter kunt bestrijden met een centralistische regering. Rusland heeft zo'n regering. Poetin beslist wat er gebeurt en de regio's en grote steden voeren het uit. Volgens de onafhankelijke nieuwssite Meduza wil het Kremlin dat eind juni 30% van de 18 tot 60-jarigen is gevaccineerd. De veiligheidsdiensten, zoals de almachtige FSB, opvolger van de KGB, en de politie houden alles nauwlettend in de gaten. Big Brother is overal. Op verzet en verspreiding van 'valse informatie' staat gevangenisstraf. En 'vals' is alles wat niet overeenkomt met de officiële Kremlinlezing. Rusland kent een 'machtsverticaal', zoals dat heet. Poetin delegeert zijn macht rechtstreeks naar beneden, met strikte controle op alle lagere regionen. Naast de gekozen burgemeesters staan zelfs zogenoemde stadsmanagers, die rechtstreeks verantwoording afleggen aan de centrale overheid. Ondertussen wordt de zorg verpletterd door de zoveelste golf en dreigen grote tekorten van het nog steeds onvoldoende geteste Spoetnikvaccin. Rusland is het grootste land ter wereld, vierhonderd keer Nederland, en een zeker centralisme is noodzakelijk. Maar heeft centralisme hier ook voordelen waar wij van kunnen leren? 

 

Aanvankelijk kon je in Meduza en The Moscow Times lezen over burgers die zich verzetten tegen de regels. Toen oudere mensen ondanks het verbod toch naar buiten gingen, nam de regering hun gratis openbaar vervoer af. De uit een onveilig ziekenhuis ontsnapte coronapatiënt werd meteen door de politie opgepakt en weer teruggebracht. Centraal-Aziatische arbeidsmigranten wilden na de aankondiging van de eerste lockdown terug naar hun thuisland, want door corona verloren ze plotseling werk, onderdak en inkomen. Tot hun verbijstering werden ze aan de grens opgesloten. Vanwege hun opeens verdachte nationaliteit dwong men Chinezen tot een coronatest, met uitzetting als dwangmiddel. Etnische minderheden, de meest kwetsbaren voor het virus vanwege hun leefomstandigheden, hebben de minste beschermingsmiddelen, maar zijn toch verplicht ze buitenhuis te dragen. In het nog centralistischer Tsjetsjenië klinken de maatregelen zelfs vanaf de daken van de moskeeën: "We waarschuwen jullie! Zeg niet dat je het niet wist! Je wordt bestraft en beboet!” Kunnen zeker de armere provincies die 30% gevaccineerden ooit halen? Regionale autoriteiten weten niet eens of de toegezegde uiterst kleine doses ook echt komen. Of verfraaien ze straks de cijfers weer, zoals eerder gebeurde over de coronadoden? 

 

De kritische geluiden lijken inmiddels verstomd. Onafhankelijke controle op de uitvoering van de coronabestrijding ontbreekt. De quarantaineplicht wordt keihard afgedwongen: in de grote steden door alom aanwezige camera's, elders door drones en helikopters. Privacy is hier vooral een exotisch woord. Vanaf de werkvloer dringen wanhopige geluiden nauwelijks door tot de binnenlandse pers. Ondertussen melden Siberische vrienden weinig te weten over de stand van zaken, ook niet over het vaccin. Hun notoire zelfredzaamheid helpt hen te overleven achter de muren van hun huizen door hun moestuinen leeg te eten. De zorg verdrinkt ondertussen in de bureaucratie. Korte lijntjes, waarmee zorgverleners hun onmacht effectief naar boven toe zouden kunnen rapporteren, bestaan niet in zo'n top-down beleid. Zelfs in het grote Rusland werkt Big Brother dus niet, niet in normale tijden en ook niet in de coronacrisis. De filosoof Karl Popper wees eerder al op het gevaar van grootscheepse interventies. Vanwege hun onvoorziene gevolgen kunnen ze onherstelbare maatschappelijke schade toebrengen. In de coronacrisis blijken overheidsinterventies onvermijdelijk. Maar daarin stap voor stap de democratische weg bewandelen is de beste bestrijdingsmethode, hoe tergend langzaam en rommelig het soms ook gaat.

 

Verwante blogs:

Youtubefilmpje: 'Coronavirus: The Russian provinces buckling under Covid-19' BBC News, november 2020: 'Covid-19 infection rates are now surging again in Russia and this time the poorer provinces are being hit the hardest. In northern regions like Arkhangelsk patients have been forced to sleep on benches and in corridors and ambulance crews are overwhelmed. Health workers in Russia are usually wary of sounding critical, but now they are reaching breaking point and are speaking out about their challenges. BBC Moscow correspondent Sarah Rainsford headed north to meet them.'

(3,56 min.)

 

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://rusland-colleges.nl/