A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

De dienstbare Russische vrouw

De dienstbare Russische vrouw De tsaar kiest een vrouw...

Vriendin Lylia uit Tomsk is een zelfstandige en hoogopgeleide 66-jarige vrouw met een eigen flat en drie veeleisende banen. Een jaar geleden nog offerde ze haar vrije tijd helemaal op voor haar vriend Herman, die inmiddels is overleden. Zij is kunsthistoricus, hij kunstenaar. Russische kunstenaars zijn er voor de kunst en de sociale omgeving houdt er in extremo rekening mee, de partner voorop. Toen ik ooit opperde dat hij zich soms egoïstisch gedroeg, was haar antwoord: ‘Logisch toch, hij is immers kunstenaar.’ De laatste jaren van zijn leven kon hij door ziekte onmogelijk voor zichzelf zorgen. Vanaf dat moment ging Lylia er elke avond na haar werk naartoe. Daar deed ze niet alleen de reguliere zorgtaken, maar ruimde ook telkens de lege wodkaflessen en volle asbakken op, die hij er met zijn vrienden achterliet. De voor hem gebrachte offers heb ik haar nooit horen betreuren. "Dit is Rusland", is alles wat ze erover kwijt wil. Russische vrouwen staan erom bekend. Waar komt deze mateloze opofferingsgezindheid vandaan? 

 

Vrouwelijke dienstbaarheid kent in Rusland een lange geschiedenis. Wie herinnert zich niet de vrouwen in Misdaad en Straf (1866) van Dostojevski? De onbegrensde beschikbaarheid van moeder, zus en vriendin van Raskolnikov? Bekijk het schilderij van Gregori Sedov (1882). Zes vrouwen laten zich in volkomen onderworpenheid willoos door tsaar Alexander III op hun echtelijke geschiktheid keuren. Of De Moeder (1907) van Maxim Gorki. De moederfiguur is door Gorki weliswaar heroïsch bedoeld, maar haar leven draait wel uitsluitend om haar revolutionaire zoon. In de sovjettijd zorgden vrouwen in hun eentje nog steeds voor het huishouden, naast een volledige baan. En in de meeste hedendaagse huishoudens heeft de moeder het eten de hele dag klaar staan, mochten man en kinderen opeens trek krijgen.

 

Natuurlijk, de zich opofferende vrouw kwam tot voor kort in alle westerse culturen voor. Maar in Rusland veranderde er op dit gebied wel heel weinig. Welke aannemelijke verklaringen zijn hiervoor? Zeker is dat er momenteel op elke 100 vrouwen nog geen 87 mannen zijn, zo blijkt uit de nieuwste cijfers van de VN. De discrepantie komt vooral door de Tweede Wereldoorlog, toen de meeste jonge mannen het niet overleefden. En er speelt meer. De perestrojka heeft de ooit door de staat redelijk verzekerde economisch toekomst voorgoed vernietigd. In de plaats daarvan heerst nu grote financiële onzekerheid. Veel hedendaagse vrouwen zien zichzelf als 'de generatie die zich moet opofferen voor haar kinderen'. Langdurig samenwonen met je kinderen is eerder regel dan uitzondering. 

 

De reeds lang gescheiden moeder van mijn hoogopgeleide 38-jarige Moskouse vriendin Sonia staat altijd voor haar klaar. Samen  vormen ze een hechte symbiotische eenheid. Maar de dochter woont alleen nog thuis omdat ze geen vaste partner kan vinden. Een van de verklaringen kan zijn dat vanwege het grote vrouwenoverschot mannen zich niet per se hoeven te binden: keuze genoeg immers. Huwelijken worden daardoor instabieler en vrouwen hebben er veel voor over die ene schaarse man stevig aan zich te binden. In hun financieel onvoorspelbare bestaan geeft een echtgenoot bovendien meer stabiliteit. Sloven Russische vrouwen zich dan zo uit vanwege hun welbegrepen eigenbelang? Zes van de tien huwelijken eindigt wel in een echtscheiding.

 

Youtube filmpje 'Top ten reasons you are not a russian when...', over het verschil tussen Russisch en niet-Russisch

(1.21 min.)  

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://rusland-colleges.nl/