A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Waarom gedijen corona-geruchten zo goed in Rusland?

Misleidende-TV-in-Rusland-BBC-News-030420 BBC News (www.bbc.com)

Op het publiekelijk verspreiden van een eigen mening over corona staat in Rusland gevangenisstraf. Het Kremlin is bang dat verdeeldheid onder de bevolking chaos en angst veroorzaakt die de gevestigde orde kunnen ondermijnen. Maar veel Russen geloven de centrale overheid over hun aanhoudende coronacrisis niet. Omdat ook de pers gebreideld is nemen allerlei ongegronde coronawijsheden een hoge vlucht, in de vorm van geruchten. Ruwweg gaan ze over twee zaken: over de oorzaak van corona en over beschermingsmiddelen. De politieke cultuur bepaalt voor een belangrijk deel hoe die geruchten eruitzien. 

 

Sinds zijn aantreden in 2000 heeft Poetin zijn geopolitieke agenda steeds verder uitgebreid. De belangrijkste reden was en is: terrein en macht terugwinnen na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Een van de strategieën, het Westen zwart maken met behulp van complottheorieën, levert tenminste twee voordelen op: in het binnenland versterkt het het beeld van 'wat is het daar toch een bende en wat is het bij ons lekker rustig' en, ten opzichte van het buitenland, in het gunstigste geval een zwakker Westen en daarmee een sterker Rusland. Veel staatsinformatie over corona gaat daarom niet over de eigen crisis, maar over het beklagenswaardige Westen dat corona maar niet onder de knie krijgt. Op de staatstelevisie mogen bekende persoonlijkheden vrijuit beweren dat het coronavirus door Amerikanen in Amerikaanse laboratoria is gemaakt en via NAVO-oefeningen wordt verspreid. En de binnenlands beroemde filmregisseur en acteur Nikita Michalkov benadrukt er kritiekloos dat Bill Gates van Microsoft dé superverspreider van het virus is omdat hij er veel geld mee kan verdienen.

 

De belangrijkste verspreiders van complottheorieën over corona zijn echter de beruchte Russische trollen. Deze al dan niet betaalde of in opdracht werkende mensen vullen de sociale media continu met standpunten, meningen en opmerkingen. Internationaal bekend zijn Cozy Bear, Fancy Bear, Strontium en APT28. Het succesvolle IRA, het International Research Agency in Sint-Petersburg, doet zich voor als een gewoon bedrijf met gewone werknemers, maar werkt vermoedelijk vooral voor de Russische veiligheidsdiensten. Deze ongekend grote cybercrime-industrie gaat, zoals ze eerder deed over de MH17, vooral in tegen de officiële westerse berichtgeving over corona. 

 

Wat moet in zo'n politieke cultuur de slecht geïnformeerde, officieel monddood gemaakte, maar wel angstige bevolking? Net als haar regering creëert ook zij haar eigen 'waarheden', maar dan in de vorm van geruchten. Omdat ze op haar eigen coronacrisis geen kritiek mag hebben, vertelt ze de door de overheid aangeleverde 'feiten' over het deerniswekkende Westen aan iedereen die het maar horen wil. Daarnaast verspreidt ze verhalen over wondermiddeltjes tegen corona. Een zo'n middel is Arbidol, een wetenschappelijk niet bewezen antigriepmiddel uit de Sovjetperiode. Arbidol claimt zelf ook te helpen tegen corona. Veel mensen geloven erin en apothekers doen goede zaken. Een ander bekend beschermingsmiddel is wodka, dat helpt tegen elke kwaal dus ook tegen corona, het liefst in combinatie met knoflook en ui. De Tsjetsjeense leider Ramzan Kadirov beveelt daarnaast limoen en honing aan. Maar zijn favoriete beschermingsmiddel blijft het gebed (mijn eerdere blog over de 'iconenkus' gaat over hét wondermiddel tegen corona, de Russische orthodoxie). Inmiddels blijkt de Tsjetsjeense leider helaas positief getest te zijn.

 

Vooral de van staatwege verschafte complottheorieën over het Westen - bij hen is het erger dan bij ons - en de wondermiddeltjes - wij kunnen ook onszelf goed beschermen - geven de bevolking nog enigszins grip op hun situatie, vermoedelijk tot tevredenheid van het Kremlin. Tegelijkertijd vormen ze een uitlaatklep voor alle frustraties en angsten. Maar praktisch iedereen in Rusland, van hoog tot laag, bevestigt al deze ongefundeerde verhalen over corona wel. En, zo weten we, een verhaal wordt meer waar, naarmate het meer rondgaat. 

  

Verwante blogs: 

Russen dromen weer van een machtig wereldrijk

Waarheid en leugen in Rusland

Beschermt de onveilige icoonkus toch tegen corona?

Russisch filmpje over het verschil in bescherming tegen corona in China, Kazachstan en Rusland. Niemand in Rusland kon me vertellen of het om feit of fictie gaat... 

 

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://rusland-colleges.nl/