A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij de blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Inheemse minderheden vooral Russisch soldatenslachtoffer in Oekraïne

Boerjaten-gesneuveld-in-Oekrane-10062_20220610-152757_1 In Oekraïne gesneuvelde Boerjatische soldaat

Het zijn vooral jonge jongens uit het Russische achterland die als militair naar de Oekraïne-oorlog worden gestuurd. En daaronder opvallend veel uit inheemse minderheden. Niet in Moskou of Sint Petersburg verschijnen de nieuwe oorlogsgraven, maar op het Russische platteland, zoals in de provincie Boerjatië in Zuid-Siberië. Deze 'kinderen uit de regio', zoals een lokale krant ze noemt, worden vaak als contractsoldaten onvoorbereid de oorlog in gestuurd. Boerjatië is een multi-etnische provincie, waar Boerjaten hooguit een derde van de bevolking uitmaken. De Russische overheid geeft geen cijfers over soldatendoden uit etnische minderheden. Cyberspecialist Maria Vjuskova, zelf afkomstig uit Boerjatië, analyseert daarom vanuit het buitenland rouwadvertenties, gedenksites, profielen op sociale media, officiële staatsberichten en lokaal nieuws over soldatenbegrafenissen. Op basis hiervan schat ze het aantal omgekomen Boerjaten, zo vertelt ze in een interview aan The Moscow Times. Maar waarom melden juist zoveel Boerjaten zich als soldaat?

 

In Siberië liggen vijf grote inheemse provincies en een daarvan is Boerjatië. Op basis van een analyse van de verliezen onder Russische troepen door de onafhankelijke nieuwssite Mediazona zijn van de ca. 1.700 Russische soldaten - in werkelijkheid vermoedelijk het tienvoudige - zo'n vijftig Boerjaten, bijna 3% van het totaal. Boerjaten maken echter 0,3% uit van de totale Russische bevolking, een onevenredig groot aantal doden dus. De verklaring ligt voor een belangrijk deel in de desastreuze Sovjetgeschiedenis. Begin jaren dertig werd het voorgesteld alsof Lenin de Russische kwestie van de eeuwenlange onderdrukte inheemse minderheden had opgelost. Op de tentoonstelling Rood!: Heilstaatvisioenen uit de Sovjet-Unie 1930-1941 in de Zwolse Fundatie hingen de bewijzen: Sovjetpropagandafoto’s van inheemse mannen die een kolchoztractor bestuurden. Stalin dacht er echter heel anders over. 

 

Onder etnische minderheden zag hij vooral teveel ‘fout nationalisme’, in zekere zin vergelijkbaar met hoe Poetin nu de Oekraïners neerzet. De eigen etniciteit en de eigen taal werden de kop ingedrukt, het Russisch vormde weer de eerste taal en de Boeddhistische kloosters van de Boerjaten werden met de grond gelijk gemaakt. Sterke inheemse leiders maar ook gewone Boerjaten werden naar de Goelag gestuurd, de leiders als ‘vijanden van het volk’ en daarna, in de Tweede Wereldoorlog, veel meer Boerjaten als ‘vijfde colonne’. In de jaren '30 voerde Stalin bij de Boerjatische nomaden de collectivisatie in, waardoor ze gedwongen werden in kolchozen te gaan wonen en hun oude vakkundigheid en leefwijze moesten opgeven. De ooit zo sterke sociale gemeenschap viel grotendeels uiteen, de relatief hoge geletterdheid en het bijzondere culturele erfgoed werden vernietigd en een verarmde bevolking bleef over. Sindsdien zoeken Boerjaten naar noodzakelijke inkomsten, zoals nu als kontraktnik. Volgens de ongebonden website Ljoedi Bajkala is er in Boerjatië daarom bijna elke dag een begrafenis. 

 

Tegelijkertijd vormt de Oekraïne-oorlog ook een trigger voor inheems nationalisme, althans volgens Roeslan Gabbasov, afkomstig uit het Russische inheemse Basjkirië en hoofd van het Basjkirische Nationalistische Politieke Centrum in ballingschap. Russische inheemse activisten in het buitenland zoals Vjuskova en Gabbasov zien de oorlog in dit verband als een window of opportunity. Hoe meer oorlogsdoden uit hun gemeenschappen, zo luidt hun redenering, hoe meer de bevolking samenspant om extra autonomie af te dwingen. Boerjaten nemen hierin zelfs het voortouw, aldus Vjuskova, eveneens aanvoerder van 'De Vrij Boerjatië Stichting'. Maar berichten uit Boerjatië wijzen eerder op het tegendeel. Rouwende ouders verdedigen de oorlog of doen er het zwijgen toe. Ondertussen worden minderheidsgroepen extra in de gaten gehouden en voor het minste of geringste als 'landverrader' opgepakt. 

 

Verwante blogs:

Russische nomaden verliezen Noordpool aan olie én klimaat (mrt 2019)

Een goede Sovjetburger is antiracist! (juni 2020) 

Youtubefilmpje met Russische etnische minderheden als krijgsgevangenen: First 'prisoners of war': Ukraine captures Russian soldiers: Two Russian soldiers have been captured by Ukrainian soldiers, according to a group of investigators based between Russia & Ukraine.(Watch the Video maart 2022)

(0,54 min)

 

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.