Inheemse minderheden vooral Russisch soldatenslachtoffer in Oekraïne

In Oekraïne gesneuvelde Boerjatische soldaat

De Russische overheid geeft geen cijfers over soldatendoden uit inheemse minderheden. Cyberspecialist Maria Vjuskova, afkomstig uit Boerjatië, analyseert daarom vanuit het buitenland rouwadvertenties, gedenksites, profielen op sociale media, officiële staatsberichten en lokaal nieuws over soldatenbegrafenissen. Op basis hiervan schat ze het aantal omgekomen Boerjaten, zo vertelt ze aan The Moscow Times. Het zijn immers vooral jonge mannen uit het Russische achterland die als militair naar de Oekraïne-oorlog worden gestuurd. Daaronder zitten opvallend veel mannen uit inheemse minderheden. Boerjatië is een multi-etnische provincie waar Boerjaten hooguit een derde van de bevolking uitmaken. Er melden zich in Boerjatië opvallend veel Boerjaten aan als soldaat. 

In Siberië liggen vijf grote inheemse provincies en een daarvan is Boerjatië. Op basis van een analyse van de verliezen onder Russische troepen telde de onafhankelijke nieuwssite Mediazona onder de ca. 1700 dode Russische soldaten - in werkelijkheid is dit vermoedelijk het tienvoudige - zo'n vijftig Boerjaten, bijna 3% van het totaal. De gehele Russische bevolking bestaat echter uit 0,3% Boerjaten. Dit is dus een onevenredig groot aantal doden. De verklaring ligt voor een belangrijk deel in de desastreuze Sovjetgeschiedenis. Begin jaren dertig stelde het Kremlin het voor alsof de kwestie van de eeuwenlange onderdrukte inheemse minderheden was opgelost. Ze waren eindelijk autonoom, met hun eigen taal en met hun eigen cultuur. Op de tentoonstelling Rood!: Heilstaatvisioenen uit de Sovjet-Unie 1930-1941 in het Zwolse museum De Fundatie kon iedereen de bewijzen aanschouwen. Er hingen foto’s van inheemse mannen die een kolchoztractor bestuurden, volgens de toenmalige Sovjetregering het summum van emancipatie. 

Maar Stalin dacht er anders over. Onder etnische minderheden zag hij vooral veel ‘fout nationalisme’, in zekere zin vergelijkbaar met hoe Poetin nu de Oekraïners neerzet. De eigen etniciteit en de eigen taal werden de kop ingedrukt en het Russisch werd overal de dominante taal. Eerst werden de leiders als ‘vijanden van het volk’ naar de Goelag gestuurd. Daarna, in de Tweede Wereldoorlog, volgden veel gewone Boerjaten, als zogenaamde ‘vijfde colonne’.

In de jaren '30 voerde Stalin ook bij de Boerjatische nomaden de collectivisatie in. Ze werden gedwongen in kolchozen te gaan wonen en hun eigen vakkundigheid en leefwijze op te geven. De ooit zo sterke sociale gemeenschap viel grotendeels uiteen. Hun Boeddhistische kloosters werden door de atheïstische staat met de grond gelijk gemaakt. Hun relatief hoge geletterdheid en  bijzonder culturele erfgoed werden vernietigd.  Een verarmde bevolking bleef achter. Sindsdien zoeken Boerjaten naar vervangende inkomsten, zoals kontraktnik bij het Russische leger om in Oekraïne te vechten. Volgens de onafhankelijke website Ljoedi Bajkala vindt er in Boerjatië nu bijna elke dag een begrafenis plaats. 

Tegelijkertijd vormt de Oekraïne-oorlog ook een trigger voor inheems nationalisme. Dit zegt Roeslan Gabbasov, afkomstig uit het inheemse Basjkirië en hoofd van het Basjkirische Nationalistische Politieke Centrum in ballingschap. Russische inheemse activisten in het buitenland zoals Vjuskova en Gabbasov zien de oorlog als een window of opportunity. Hoe meer oorlogsdoden in hun gemeenschap, hoe meer de bevolking zal samenspannen om extra autonomie af te dwingen, zo luidt hun redenering. Boerjaten nemen hierin het voortouw, aldus Vjuskova, eveneens aanvoerder van 'De Vrij Boerjatië Stichting'. Maar berichten uit Boerjatië wijzen op het tegendeel. Rouwende ouders verdedigen de oorlog zelfs of doen er helemaal het zwijgen toe. Ondertussen worden minderheidsgroepen extra in de gaten gehouden en hun leden regelmatig als 'landverrader' opgepakt. 

Verwante blogs:

Russische nomaden verliezen Noordpool aan olie én klimaat (mrt 2019)

Een goede Sovjetburger is antiracist! (juni 2020) 

Youtubefilmpje met Russische etnische minderheden als krijgsgevangenen: First 'prisoners of war': Ukraine captures Russian soldiers: Two Russian soldiers have been captured by Ukrainian soldiers, according to a group of investigators based between Russia & Ukraine.(Watch the Video maart 2022)