A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Wordt de Russische onverschilligheid voor democratie doorbroken?

Chabarovsk centrum Chabarovsk centrum

Voor Kremlinwatchers is het onbegrijpelijk dat de bewoners van Chabarovsk zo lang hebben kunnen en durven protesteren. De meeste Russen lieten tot nu toe vooral een 'bunkermentaliteit' zien zoals ik het noem, en doken het liefst weg in hun privéleven. Enkele jaren geleden was ik er nog om er met vriend Nicolaj vanuit Tomsk enkele mensen te bezoeken. Na de treinrit door de oneindige taiga viel me het internationale karakter van de stad des te meer op. Door haar riante ligging aan de grote grensrivier Amoer heeft ze wel iets van een badplaats. Ze ligt maar 25 km. van de Chinese grens, Beijing is dichterbij dan Moskou en veel Japanners, Koreanen en Chinezen drijven er handel. In de Sovjettijd werd Chabarovsk nooit een 'gesloten stad' voor buitenlanders, zoals dat wel gold voor Tomsk of Vladivostok. Vanaf midden 19de eeuw hebben er altijd Europeanen gewoond en het behoort nu tot Ruslands meest verstedelijkte gebied. Vanwege de Goelagkampen - ooit vlakbij - heerst er bovendien een overlevingsmentaliteit. In de jaren '90 stelde Alexander Smirnov, toen stakingsleider uit de regio: "We wonen ver weg in Siberië, het land van de Goelag. We hebben rebels bloed." Zou het daarom zijn dat de normaal gesproken zo apathische Russen hier wel protesteren? 

 

Wat is het geval? Al sinds 10 juli demonstreren de mensen van Chabarovsk in het meest oostelijke deel van 'Groot Siberië'* zonder toestemming. Hun protest is gericht tegen het afzetten door Moskou van hun zelfgekozen en geliefde gouverneur Foergal. Westerse journalisten grijpen voor een verklaring al snel terug naar het verleden van de regio. The Guardian wijst bijvoorbeeld op de eeuwenoude separatistische bewegingen en op de geharde pioniers die in de 19de eeuw massaal uit West-Rusland hiernaartoe trokken. Daar valt zeker wat voor te zeggen. De steeds centralistischer wordende houding van Poetin zou nu het Siberische separatisme weer doen oplaaien. Het Kremlin zette Foergal af op beschuldiging van het plegen of laten plegen van enkele moorden vijftien jaar geleden. Nu zit hij ver weg opgesloten in een Moskouse gevangenis. Juist deze laatste actie wijzen de mensen ten stelligste af, met de opvallend democratisch klinkende leus: 'We hebben hem zelf gekozen, dus we willen hem zelf berechten." Hebben ze kans op succes?

  

Ik vrees van niet. Men hoeft alleen maar terug te denken aan een kleine honderd jaar geleden en hoe de door Poetin bewonderde 'grote manager' Stalin met Groot-Siberië omging. Chabarovsk was toen een van de laatste regio's die het verzet tegen de Bolsjewieken opgaf en daarna lapte het gebied de nieuwe socialistische regels grotendeels aan zijn laars. Volgens geograaf en hoogleraar Victor Mote in Siberia: Worlds Apart (1998) probeerden de lokale autoriteiten economisch vooral te profiteren van de zaken die wel goed gingen. De regio liet de relatief goed boerende maar door Stalin gekapittelde 'koelakken' nog lang met rust en voerde als een van de laatste de collectivisatie van de landbouw in. Maar Stalin draaide de relatieve autonomie uiteindelijk vakkundig en rücksichtslos de nek om. Als Poetin dat wil kan hij gemakkelijk hetzelfde doen. Zijn aandacht wordt vermoedelijk wel veel meer opgeëist door de politieke gebeurtenissen in buurland Wit-Rusland oftewel Belarus. Arm Chabarovsk? Arme idealistische demonstranten? Maar wat een aanhoudende moed! Ondanks of wellicht juist door de voortdurende stroom persberichten over het massale verzet in Minsk.

 

Onder 'Groot Siberië' versta ik ook het Verre Oosten, de officiële naam van de regio waarin Chabarovsk ligt. 

Verwante blogs:

Kan Siberië zich ook afscheiden?

Hoe 'Chinees' is Siberië eigenlijk?

Vrijmoedige mensen in 'het Parijs van Siberië'

Youtubefilmpje over de protesten in Chabarovsk van augustus 2020, 'Anti-Putin protests in Russia's Khabarovsk spread to other cities', 021020 DW News

(2,13 min.)

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://rusland-colleges.nl/