Russische veteranen belanden vaak in de criminaliteit

De oorlog in Oekraïne duurt nu vier jaar en vier maanden. De tien jaar durende en verloren oorlog in Afghanistan en de twee slopende oorlogen in Tsjetsjenië zullen in de herinnering van veel Russen terugkomen. Volgens het Moskouse Serbski Instituut voor Psychiatrie leed toen minstens 70% van de geschatte 1,5 miljoen veteranen aan TS, een afkorting voor het begrip 'Tsjetsjeens Syndroom', ook wel PTSS genoemd. Inmiddels gingen eveneens 1,5 miljoen mannen naar het front in Oekraïne. Een groot deel zal getraumatiseerd zijn door de verminkte doden, de angst om zelf te sneuvelen en de erbarmelijke omstandigheden aan het front. Soldaten krijgen weinig, moeten vaak hun eigen uniform kopen en zelf aan iets eetbaars zien te komen. Overlevingskansen zijn extreem laag. Dit vertellen krijgsgevangen Russische soldaten.

De meeste veteranen passen zich zonder hulp van Russische instanties weer redelijk aan de burgermaatschappij aan, maar een significante minderheid doet dat niet. Ze komen terug met PTSS en merken dat ze nauwelijks psychiatrische hulp krijgen. Met ontbrekende ledematen of met andere verminkingen moeten ze zichzelf zien te redden. Hierdoor zijn ze moeilijk inpasbaar in de maatschappij en kunnen ze nauwelijks volwaardig werk vinden. Veel soldaten hebben sowieso een achterstand omdat ze vooral geronseld worden in de armste regio’s van Rusland en veelal weinig onderwijs hebben genoten.

In Rusland is wapenbezit slecht gereguleerd en veel veteranen nemen hun wapen mee naar huis. Bij gebrek aan voldoende aanmeldingen komen nieuwe soldaten ook uit de gevangenis: criminelen, moordenaars en zware geweldplegers krijgen hun misdaden volledig kwijtgescholden wanneer ze vechten in Oekraïne. Eenmaal thuis krijgen de aan spanning en ruime soldij gewende soldaten geen hulp en hebben ze nauwelijks een regulier inkomen. Dat maakt van hen ontevreden personen, op zoek naar respect en geld. Met die achtergrond laten ze zich als veteraan gemakkelijk rekruteren door lokale bendes als bewaker, beschermer of als huurmoordenaar. De Britse Ruslandkenner Mark Galeotti vertelt in onderstaande video dat, als de ene bende veteranen inhuurt, een andere niet kan achterblijven. De georganiseerde criminaliteit groeit in Rusland daardoor snel en wordt steeds meer 'een staat in een staat’.

Door de grote behoefte aan steeds weer nieuwe soldaten - momenteel ongeveer duizend per dag - genieten ook de kleinere wetsovertreders gedurende hun tijd onder de wapenen volledige immuniteit. Na terugkeer krijgen ze bij nog lopende zaken lagere straffen. Overigens heeft Poetin deze potentiële criminelen liever niet in eigen land en stuurt hen bij voorkeur naar Europa om daar de maatschappij met criminaliteit te destabiliseren. Waarschuwt dan niemand in Rusland voor de toenemende invloed die criminele veteranen hebben op het land? De in Oekraïne geboren en daarna in Rusland werkzame onderzoeker Peter Pomerantsev vindt dat de Russische oppositie moet stoppen met steeds maar te reageren op de Kremlinpropaganda. Daarentegen moet ze komen met een eigen narratief en de Russen consequent wijzen op de criminaliteit van teruggekeerde oorlogsveteranen. Zou dit helpen?

Verwante blogs: 

Wie zijn de Wagner-huurlinggevangenen? (mei 2023)

Russische deserteurs spreken zich uit (jan. 2025)

Youtubefilmpje: How War Veterans Could Fuel Russian Organised Crime. (Organized Crime Dispatch by GI-TOC, 110626). Rusland expert Mark Galeotti 'examines one of the most alarming consequences of Russia's war in Ukraine: the return of battle-hardened veterans into the criminal underworld — and what history tells us about what may comes next'.