Russen zijn slachtoffer van het eigen superioriteitsgevoel
Inwoners van Rusland worden in belangrijke mate geleid door de overtuiging dat ze zich, indien nodig, moeten opofferen voor het vaderland. De eer een Rus te mogen zijn wordt al eeuwen van generatie op generatie doorgegeven. En dat is ook niet geheel onterecht. Rusland is sinds de koloniale inspanningen van tsaar Peter de Grote het grootste land ter wereld. Het heeft grote mensen voortgebracht: wetenschappers, componisten, schrijvers. Rusland heeft Napoleon en Hitler de genadeklap gegeven. Het verzet zich onverschrokken tegen de druk van de Verenigde Staten en Europa. De staatsmacht beschouwt zich als brenger van de superieure Russische beschaving naar de uithoeken van Siberië, Centraal Azië en alle voormalige satellietstaten en ziet dat als gulle gift. Zij verwacht er, zoals dat gaat, wel respect en dankbaarheid voor terug.
Russen twijfelen niet aan al het goede dat zij de wereld hebben te bieden en verbazen zich over het feit dat niemand buiten Rusland dit lijkt te zien. In het algemeen zien zij hun land niet als agressor, maar als een welwillende en opofferende macht. Staatsmedia versterken sinds het aantreden van Poetin steeds luider de opvatting dat het ontaarde Westen een bedreiging voor Rusland is, want het wil Oekraïne lid van de Navo maken. Dat moet koste wat kost worden tegengehouden. Het Russische bloed kleurt het slagveld opnieuw rood, zoals het in de geschiedenis al zo vaak heeft gedaan. Het aantal gesneuvelden maakt de Russen eerder trots dan verdrietig en ze kijken daarbij graag naar de miljoenen slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog die nodig waren om het vaderland voor de Russen te behouden.
Poetin benadrukt keer op keer dat Rusland de oorlog in Oekraïne voert uit goedheid. Hij wil Oekraïne redden uit de klauwen van het Westen. Maar Oekraïne moet ook gestraft worden voor de getoonde ondankbaarheid. De extreme wreedheid die we in deze oorlog zien, past in een koloniaal verhaal van onderdrukking. Het Russische regime en de gewone Russen daarentegen, zien zich niet als kolonisator. Dit is opmerkelijk. Rusland laat zich voorstaan niet besmet te zijn met een koloniaal verleden en put daar een gevoel van morele superioriteit uit. Maar dit kan niet waar zijn. Natuurlijk heeft Rusland de inheemse volkeren van Siberië geknecht en schatplichtig gemaakt. Hetzelfde geldt voor de ex-Sovjetlanden. En niet alleen economisch, maar ook schatplichtig uit het oogpunt dat alle beschaving te danken is aan Rusland. Opmerkelijk is dat zelfs dissidente Russische intellectuelen blind zijn voor deze neerbuigende houding, met niet zelden trekjes van racisme. Zij zien vaak alleen hun eigen slachtofferschap en zijn blind voor wat anderen zoals de Oekraïners wordt aangedaan.
Dr. Botakoz Kassymbekova, geboren in de voormalige Sovjetstaat Kazachstan, werkt nu als historicus Oost-Europese geschiedenis aan de Universiteit van Zurich. Zij ziet bij Russische vluchtelingen in het Westen een houding van superioriteit tegenover haar landgenoten en noemt dit 'imperiale onschuld'. Het officiële Russische narratief blijft volgens haar ook buiten Rusland gelden: het land is de brenger van beschaving en niet omgekeerd. Volgens Kassymbekova komt het extreme oorlogsgeweld in Oekraïne voort uit het feit dat in de ogen van Russen "Oekraïners verraders zijn", wat leidt tot "een diep verlangen om te straffen". De overtuiging beter te zijn dan anderen maakt het moeilijk kritisch te zijn op zichzelf en zijn leiders.
Verwante blogs:
Waarom lijden Russen zoveel meer dan wij? (okt. 2016)
Etnische Russen hebben geen oog voor inheemse bevolking (jan. 2026)
Youtubefilmpje: Historian on why Russian dissidents oppose decolonization: a.o. ‘How did Putin manage to sell the idea of retaining the imperialist regime to the Russian people? And why do so many Russian dissidents resist discussions about the decolonization of Russia? The Kyiv Independent’s reporter Dinara Khalilova spoke with Botakoz Kassymbekova.' (2024, Kyiv Independent)
Reacties