Russen doen er alles aan om contact te houden

Kremlin verbiedt Telegram (110226)

Rusland is niet meer in staat de oorlog tegen Oekraïne buiten de eigen grenzen te houden. Luchthavens worden stilgelegd wegens Oekraïense drones, brandstofdepots worden in brand geschoten en de prijzen van benzine en diesel aan de pomp gaan omhoog. De inflatie maakt alles duurder en de toekomst onzeker. De angst om opgeroepen te worden voor het leger groeit met de dag naarmate het aantal gesneuvelde soldaten groter wordt. Het Kremlin is niet in staat voldoende soldaten te ronselen om de gesneuvelde soldaten aan het front te vervangen. Het recruteren gebeurt nu bij gevangenissen, afkickklinieken, bij Afrikanen, Noord-Koreanen en bij de eigen inheemse minderheden in afgelegen en doodarme gebieden. Volgens het Russische staatspeilingsbureau VTsIOM neemt de populariteit van Poetin sinds kort af. Grip houden op de publieke opinie met censuur en het controleren van internet wordt steeds belangrijker. Nu is in het land een internetblokkade ingesteld. Maar dat is niet zo gemakkelijk als het lijkt.

Internet wordt niet alleen gebruikt voor het versturen van e-mails of voor het kijken naar gezellige filmpjes op YouTube. Want je bestelt er ook taxi’s mee en je doet digitale betalingen. De navigatie van auto’s gebruikt het, internetwinkels bestaan de facto niet zonder. De Russische staat verstoort met de internetblokkade ook het openbaar vervoer en zelfs het luchtalarm. Enkele maanden terug heeft het Kremlin de van oorsprong Russische berichtenapp Telegram - waar de helft van de Russen op zit - volledig afgesloten.

Rusland heeft wel gezorgd voor de alternatieve staatsapp Max, een internetportaal waarop je alles kunt doen: ook trouwen, belasting betalen en een begrafenis regelen. Maar die draait natuurlijk ook op internet en is nu alleen met wifi te gebruiken. Sinds de afsluiting van Telegram - de Amerikaanse apps zijn al langer niet functioneel - doen Russen, inventief als ze zijn, alles om toch met elkaar in contact te blijven. Thuis, met het eigen wifinetwerk en een VPN, communiceren ze via geïmproviseerde chatrooms van schrijfprogramma's. Of ze gebruiken de chatapp van hun bankaccount. Bij digitale betalingen kan ook wat tekst meegestuurd worden. Huishoudelijke apparatuur waar een camera, microfoon en speaker in zit - voederautomaten voor huisdieren bij voorbeeld - is daarvoor geschikt. Chatfuncties in schaakspelletjes, taalapps, woordspelletjes zoals Wordfeud of verkoopsites zijn populair geworden.

Behalve met VPN-verbindingen houden ze ook contact via proxyservers, de privacybeschermende schakels tussen computer en internet. Of ze steken even de grens over naar Belarus, waar veel meer mogelijk is. De gebruiker blijft zo anoniem en omzeilt geografische beperkingen. Een vrouw verzekert in onderstaande video: “Geblokkeerde informatie kun je altijd vinden.” Vooral jongeren zijn technisch vaak handig en verzinnen van alles om lucht te geven aan hun angstgevoelens en frustraties. Op internet vind je filmpjes van Russen die met hun vaak nutteloze mobieltje pingpongen of er komkommers mee snijden en iemand geld toewerpen in plaats van het bedrag digitaal over te maken.

Tegelijkertijd laat het ook zien dat alles in Rusland moeilijker en slechter gaat en dat er geen uitzicht op verbetering is. De staatsapp Max wordt door de Russen gewantrouwd omdat het Kremlin daarmee al je doen en laten kan controleren. En daar ontstaat een probleem. Met het uitzetten van internet schiet de overheid ook in eigen voet: het land functioneert niet meer in de digitale wereld zoals het Kremlin het graag ziet.

Verwante blogs:

Hoe de Russen het World Wide Web kwijtraakten (nov 2025)

Waarom zit half Rusland op Telegram? (mei 2024)

Video van de Russische Alina die communiceert via de kattenvoederautomaat op Instagram 

Youtubefilmpje: Achter Poetins façade: wat onze cameraploeg zag in Rusland (NOS Nieuwsuur,10 april 2026, Martijn Smiers en de in Moskou wonende journalist Geert Groot Koerkamp (hij verloor onlangs zijn perslicentie)