Hoe de Russen het World Wide Web kwijtraakten
'De Russische Ziel’ is de kortste en meest geliefkoosde omschrijving van de Russische landsaard. Russische schrijvers, componisten en de Russisch-orthodoxe kerk hebben zich er jubelend, met heimwee en in ontroering over uitgelaten. Het Kremlin, of het nu was onder de tsaren, de Sovjets of onder het regime van Poetin, bemoeit zich intensief met de Russische Ziel, om daarmee de Russische staat bij elkaar te houden. De middelen zijn, gek genoeg, hardvochtige repressie en leugenachtige propaganda, die het Russische volk lijdzaam en met een verbijsterende gelatenheid ondergaat. De Russen zijn en blijven ondanks alles trots op hun geweldige land.
De repressie in de moderne tijd laat zich illustreren aan de hand van het internet. Toen de Sovjet-Unie in 1991 uit elkaar viel, was de vrijheid in Rusland onbegrensd omdat er nauwelijks nog centraal gezag was. Iedere Rus kon over een geheel democratisch vrij internet beschikken, zoals dat toen net uitgedacht was in Amerika. Nu, in 2025, is er van het vrije Russische internet weinig over. Stapje voor stapje is het World Wide Web van de Russen afgenomen. Als voorbeeld kan de nieuwe staats-app Max dienen die het leven van de Rus vereenvoudigt. Op Max kun je allerlei gezellige dingen doen zoals iets bestellen, spelletjes spelen, leuke sites bezoeken. Max wordt nu standaard en verplicht op alle nieuwe telefoons geïnstalleerd. Invloedrijke sociale influencers adviseren om Max ook op oudere telefoons te installeren. Niets aan de hand toch? Maar hier begint het. Via Max kun je ook in het portaal Gosoesloegi komen. Gosoesloegi is de Russische variant op Mijn Overheid dat al sinds 2011 bestaat. Hier kunnen alle officiële documenten aangevraagd worden die men nodig heeft voor vergunningen, belastingaangiftes, geboorteaktes, huwelijken enzovoorts. In deze staats-app met al het gebruiksgemak zitten de oren en de ogen van de overheid verborgen. Max maakt het ook moeilijker om bij het Amerikaanse Whatsapp of YouTube te komen, waar Russen verzot op zijn.
De Russische overheid waakt over de zuiverheid van de Russische Ziel en dus over het daarbij passende gebruik van internet. Er kwam een wet tegen verspreiding en publicatie van 'on-Russische berichten' op internet. Het zo populaire Telegram is nog niet van internet af, maar er wordt door de overheid aan gewerkt. Zoekmachines worden gedwongen om zoekresultaten te verwijderen. Berichtendiensten moeten hun beveiligingssleutels afgeven aan de geheime dienst. In 2019 regelde een nieuwe wet dat al het internetverkeer langs speciale knooppunten geleid moet worden, waardoor bij een cyberaanval het internet blokkeert voor al het internationale dataverkeer. Tegen deze wet werd door zeker tienduizend mensen in Moskou gedemonstreerd met borden en leuzen als: “Blijf van internet af”, “Zeg nee tegen isolement” en "Big Brother is watching you." Voor de gelegenheid werd de demonstratie toen nog toegelaten, maar de wet werd niet ingetrokken. Duidelijk is dat de invasie in Oekraïne alles in een stroomversnelling heeft gebracht. De onafhankelijke nieuwssite MediaZona meldde een eerste veroordeling op grond van een nieuw verbod op bepaald soort internetzoekgedrag, vermoedelijk ontdekt door Max en doorgegeven aan de FSB, de Russische geheime dienst. De lijdzaamheid van Russen, die de nieuwe realiteit op internet weer over zich heen laten komen, kent geen grenzen. Poetin is een meester geworden in het bespelen van de Russische Ziel en is daar de belichaming van.
Verwante blogs:
De Russische bureaucratie verzaakt nooit (aug. 2025)
Helpt 'Big Brother' in de Russische coronacrisis? (jan. 2021)
Youtubefilmpje: Russia pushes Max messaging app as WhatsApp, Telegram restricted (CBC News, 301025)
Reacties