A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Wie zijn de kluizenaars in de Siberische taiga?

Tkasjenko-Danila-Into-the-wild-27111_20190413-084400_1 Daniel Tkachenko (2014) 'Photos of Russian hermits'

Kluizenaars, hoe afgezonderd ook, vormen een afspiegeling van hun samenleving en je kunt dus verschillen verwachten tussen Russische en westerse kluizenaars. De Siberische taiga staat erom bekend dat je 'nooit wordt gevonden' als je dat niet wilt. In het onmetelijke Rusland geldt al eeuwenlang de regel dat je altijd de bossen in kunt vluchten als je echt in de problemen komt. Opstandige boeren, gevluchte gevangenen, criminelen, politiek en religieus radicalen, verzetsstrijders, eigenzinnigen temidden van een collectivistische samenleving: allemaal vonden ze er een veilig heenkomen. Na de perestrojka vertrokken diverse mensen naar de bossen omdat ze niet overweg konden met de maatschappelijke verandering. Het land kent een lange traditie van kluizenaars. Heremieten stonden om hun wijsheid hoog aangeschreven en waren voor de tsaren geliefde raadgevers. Anderen hielden zich bezig met het onderhoud van een afgelegen kapel of het alsmaar herhalen van eenvoudige gebeden. Volgens de Russische schrijver Maria Konjoekova in Zo gaat dat in Rusland (2013) zijn kluizenaars vooral bij Russisch-orthodoxen opnieuw populair en het intreden in een strenge kloosterorde geldt als een minder rigoureus alternatief.

 

Maar wat levert het op als je je voorgoed verstopt in de Siberische taiga? Vaak vormt de bijbel een belangrijk richtsnoer en houvast. Fotograaf Daniel Tkachenko, die langere tijd met hen samenleefde, concludeert dat ze in harmonie zijn met zichzelf en de wereld om hen heen en oprecht en openhartig overkomen. Omdat het 'sociale masker' ontbreekt zie je het meteen als ze blij of verdrietig zijn. Hun arbeidsethos en creativiteit kun je aflezen aan de manier waarop ze hun hutten maken: "Sommigen bouwen hele paleizen met materiaal uit de bossen. Anderen graven grotten uit, zetten hekken op of complete bruggen." Maar hij ontmoette er ook mensen die door religieus fanatisme of de zelfgestookte wodka volkomen zijn verdwaasd.

 

Westerse kluizenaars zijn gemakkelijker te vinden omdat de bossen er een kleiner gebied bestrijken. Vanwege de nabije sociale controle zien ze er meestal ook toonbaarder uit. Hun kluizenaarshut staat soms vol filosofische boeken en ze schrijven, op zijn minst in een dagboek. Vaak zijn ze, als uitvloeisel van het westers individualisme, op zoek naar hun ware zelf. Dit zie je bijvoorbeeld bij de Parijzenaar Sylvain Tesson die over zijn kluizenaarsexperiment vertelt in Zes maanden in de Siberische wouden (2015, zie filmpje). En het is niet God maar de natuur die hem als leidraad dient. Iets soortgelijks ervaar je bij de Canadese kluizenaar Sam uit de documentaire-serie 'Floortje naar het einde van de wereld' (2019). Al negen jaar woont hij alleen in de bossen van Nova Scotia. Sam is 39, Sylvain 37 en hun leeftijd doet ertoe. Beiden lijken hun kluizenaarsleven vooral te zien als iets tijdelijks, een zinvolle periode tussen 'jong' en 'oud'.

 

Maar overeenkomsten zijn er óók. Kluizenaars waar ook ter wereld leven van wat de natuur hen biedt, de basale essenties van het leven. Puur het zorgen voor eten, drinken, vuur, een warme plek om te slapen: het is een dagtaak op zich. Discipline blijkt, meer dan in het gewone leven, bittere noodzaak. Menige kluizenaar zoekt, bij afwezigheid van familie, vrienden en overheid, bovendien naar iets oppermachtigs dat hem op de rails houdt. Grofweg gesteld is dit bij de Russische kluizenaar een verregaande bewondering voor God en bij de westerse een mateloze verering voor de natuur. Zo te zien helpt het allebei.

 

Zie ook: 

Stadsjager in de taiga

Mijn ‘taiga moeder’ Jekaterina Michajlovna 

Laten we naar een Siberische sekte vluchten!

YouTubefilmpje (2013) 'After 20 years of journeying around the world, travel writer Sylvain Tesson decided he wanted to stay put and fulfill his dream of "living as a hermit." Not one to do things by halves, he spent six months alone in a cabin on the edge of Lake Baikal in Siberia, 75 miles from the nearest village. He took books, cigars and vodka -- and discovered space, silence, and solitude'

4,45 min.

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.