A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kan me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Waarom zijn buitenlanders zo dol op Russen?

Waarom zijn buitenlanders zo dol op Russen?

Onverzettelijk en 100% gefocust: wat heb ik de Russische baliemedewerkers van mijn vluchtuitval in Poelkovo bewonderd (zie 'Sovjetbelevenissen in een hypermoderne omgeving'). In Nederland waren ze al lang vervangen; dat moet van de cao. En zomaar een eland over je rug gooien, zoals in een documentaire van Jelle Brandt Corstius was te zien? Dat is wel wat anders dan elke dag braaf naar kantoor gaan. Het psychologisch effect is grandioos.

 

Het Russische mateloze vind je op tal van terreinen: overweldigende gastvrijheid, eindeloze filosofische discussies over de twijfel aan de rationele inrichting van het leven, grenzeloos drankgebruik, verzet tegen autoriteiten, het uitstallen van je rijkdom, buitenissige vrijetijdsbesteding en absurde humor over het leven als één grote grap. Bewondering voor deze buitensporigheid zie je vooral bij journalisten, wetenschappers en expats uit het Westen. En dan met name bij hoogopgeleide mensen die nauw met Russen samenwerken. Bij mensen zoals ik dus.

 

Thuis behorend tot de middelmatigen, kunnen we ons in Rusland gemakkelijk tot de top rekenen. Want zo worden we behandeld. In de universiteit van Tomsk nodigt de decaan Geestelijke Wetenschappen me bij hem thuis uit voor een borrel. "Oh, we gaan wel met de universiteitstaxi". Meteen gaat de ‘rode loper’ uit: overal op het universiteitsterrein mogen we doorrijden en ook daarbuiten krijgen we steevast groen licht. Wie wil zich niet even belangrijk wanen? De uitbundige universitaire jubileumavond staat me nog levendig voor de geest: wat een sfeer, wat een overvloed aan eten en drinken en wat een eer om erbij te horen! Zelfs de serieuze en honkvaste BBC-presentator Jonathan Dimbleby (links op de foto) komt er in zijn 'Russia: A journey to the heart of a land and it's people' (2008) ruiterlijk voor uit: Rusland was vooral 'challenging, stimulating, amusing and exhilarating'. 

 

Mijn eerste ervaring met het speciale Russische arbeidsethos stamt uit 1998, bij een conferentie aan genoemde universiteit. Het Britse projecthoofd komt de wanhoop nabij aanrennen. Onze Russische partners zijn in de verste verte niet klaar met de voorbereidingen. Maar de volgende dag loopt alles op rolletjes. Navraag leert dat niemand die nacht zijn bed heeft gezien. Net als de Poelkovo-dames vindt iedereen het vanzelfsprekend om koste wat het kost door te werken tot het klaar is.    

 

Kun je ons verlangen naar het maximalistische Rusland zien als een teken dat we ons in eigen land eigenlijk vervelen? Of hebben we gewoon behoefte aan meer zelfrelativering? Je weet immers bijna zeker dat je in de samenwerking met je Russische partners zelf nauwelijks grip hebt op wat er gebeurt? De Russische schrijver Victor Jerofejev ziet de te 'serieuze westerse moraal' als reden waarom het onserieuze karakter van het Russische leven ons zo aanspreekt. Zelf kom ik uit een cultuur van doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg. De ongebreidelde Russen als tegengif tegen ons eigen keurige leven? En het politieke systeem dan? Lev Tolstoj zei het al: "De mens is nooit een groter egoïst dan op momenten van geestelijke vervoering".

 

De westerse journalistieke bewondering voor exorbitant rijke Russen is alom bekend. Zie de korte VICE documentaire 'A Day with a Russian Billionaire: Portrait of a Russian oligarch' (2013)

(8:24’)

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.