A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Stadsjager in de taiga

Oleg-01-_SAM9289

Mijn bewondering voor hen grenst aan jaloezie. Oleg en Pavel uit stedelijk Tomsk zijn beiden parttime jager in de taiga. Oleg is elektronisch ingenieur, werkte in de Sovjettijd in een machinefabriek en is de zoon van Jekaterina Michajlovna, mijn 'taigamoeder' uit een eerder blog (zie Mijn ‘taiga moeder’ Jekaterina Michajlovna). Pavel studeerde wiskunde en kwam te werken in de nucleaire opwerkingsfabriek van Seversk, een 'geheime stad’ 15 km boven Tomsk. In 1982 raakte hij radioactief besmet. Daarom ging hij werken in een sovchoz in de taiga, waar jagers volgens een jaarschema sabeldieren en gevogelte leveren tegen een vast salaris. Pavel kon zich echter niet voegen naar de strakke Sovjet-planning en  haalde regelmatig zijn quota niet. Hij werd ontslagen en ging vervolgens als bouwvakker aan de slag in de inmiddels min of meer geliberaliseerde economie. Wel trok hij elke zomer samen met een kompaan voor enkele maanden weer de taiga in, nu als zelfstandig jager op lucratieve sabeldieren, het 'zachte goud' dat bontmantels in Rusland zo begerenswaardig maakt.

 

Oleg ontmoette ik in 1999 toen ik aan mijn Russische vrienden een vakantieweek naar de ‘magische’ Altaj voorstelde, het gebergte ten zuiden van Tomsk. Olegs sovjetbusje diende als ons vervoermiddel, onderdak, kookgelegenheid en uitvalsbasis. Enkele jaren daarvoor was hij gestopt in de machinefabriek, omdat hij van zijn kleine salaris de steeds duurder wordende consumptieprijzen niet meer kon betalen. Met een busje begon hij als transporteur. Maar daarnaast jaagde ook hij periodiek in de taiga, bij voorkeur op patrijzen (zie foto). Jager zijn in Tomsk betekent in principe hetzelfde als wat klassieke antropologen er onder verstaan (zie filmpje). Voor Oleg en Pavel is de taiga onmisbaar gemeenschappelijk bezit om een beetje redelijk te kunnen overleven. Door regelmatig op pad te gaan kunnen zij toch zorgen voor voldoende inkomsten voor hun families.

          'Naar de taiga gaan' om iets eetbaars dan wel kostbaars te zoeken zien stedelijke en landelijke Siberiërs bovendien als een aangename tijdsbesteding. Maar het is er wel eenzaam, niet zonder gevaar en je moet er tegen kunnen. Oleg en ik werden goede vrienden en enthousiast liet hij mij kennismaken met een klein stukje van ‘zijn’ taiga. Zijn ogen schitterden zodra hij erover begon te vertellen. Hedrick Smith schreef hierover veertig jaar geleden al in zijn beroemde De Russen (1976): "Veel Siberiërs bekennen hartstochtelijk hun toewijding aan de wenkende eenzaamheid van de taiga en zweren hun harde bestaan en buitenleven nooit te zullen opgeven voor het overgeciviliseerde, overbevolkte en overgebureaucratiseerde leven in Europees Rusland." 

 

Pavel reist bij mijn weten nog steeds elke zomer af naar de taiga, maar Oleg werd in 2001 ernstig ziek. Zijn familie noemde de radioactiviteit in de taiga als grote boosdoener, veroorzaakt door dezelfde opwerkingsfabriek in Seversk. Maar hier openlijk over spreken was toen - en nu nog - taboe. Op 24 juni in hetzelfde jaar stierf Oleg aan een kwaadaardige hersentumor. Volgende week herdenken zijn moeder Jekaterina Michajlovna en ik zijn sterfdag. 

 

Youtubefilmpje over jager-verzamelaars in vroegere tijden 'From Hunter-Gatherer to Farmer (Part 1)' (2012)

10:26 min. 

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.