A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kan me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Stadsjager in de taiga

Oleg-01-_SAM9289

Mijn bewondering voor hen grenst aan jaloezie. Oleg en Pavel uit stedelijk Tomsk zijn beiden parttime jager in de taiga. Oleg is elektronisch ingenieur, werkte in de Sovjettijd in een machinefabriek en is de zoon van Jekaterina Michajlovna, mijn 'taigamoeder' uit een eerder blog (aug. 2016). Pavel studeerde wiskunde en kwam te werken in de nucleaire opwerkingsfabriek van Seversk, een 'geheime stad’ 15 km. boven Tomsk. In 1982 raakte hij er radioactief besmet en verloor gedeeltelijk zijn gezondheid. Daarom ging hij werken in een sovchoz in de taiga, waar jagers volgens een jaarschema sabeldieren en gevogelte leveren tegen een vast salaris. Pavel kon zich echter niet voegen in het strakke werkschema en haalde regelmatig zijn quota niet. Hij werd ontslagen en ging als bouwvakker in de min of meer geliberaliseerde economie aan de slag. Wel trok hij in de zomer samen met een kompaan voor enkele maanden gewoon weer de taiga in, nu als zelfstandig jager op zoek naar de lucratieve sabeldieren, het 'zachte goud' dat bontmantels in Rusland zo begerenswaardig maakt.

 

Oleg ontmoette ik in 1999 toen ik mijn Russische vrienden een vakantieweek naar de ‘magische’ Altaj voorstelde, het gebergte ten zuiden van Tomsk. Olegs sovjetbusje diende als vervoermiddel, onderdak, kookgelegenheid en uitvalsbasis. Hij was enkele jaren daarvoor gestopt in de machinefabriek, toen hij van zijn salaris de hogere consumptieprijzen niet meer kon betalen. Met zijn busje begon hij als transporteur. Daarnaast jaagde hij met hetzelfde vervoermiddel annex slaapplaats enkele weken per jaar in de taiga, bij voorkeur op patrijzen (zie foto). Jager zijn in Tomsk betekent in principe hetzelfde als wat antropologen er traditioneel onder verstaan (zie filmpje). Het is iemand die zichzelf en zijn familie in leven houdt door middel van de jacht. De taiga is gemeenschappelijk bezit en voor het overleven nog steeds onmisbaar. Zonder de taiga is het voor veel families moeilijk rondkomen. Door periodiek op pad te gaan kan de jager toch zorgen voor voldoende inkomsten.

 

'Naar de taiga gaan' en daar iets eetbaars en kostbaars zoeken zien veel stedelijke Siberiërs bovendien als een aangename tijdsbesteding. Maar het is er wel eenzaam, niet zonder gevaar en je moet er tegen kunnen. Oleg en ik werden goede vrienden en hij liet me enthousiast een klein stukje van ‘zijn’ taiga zien. Als hij erover vertelde begonnen zijn ogen helemaal te schitteren. Hedrick Smith schreef hierover 40 jaar geleden al in zijn beroemde De Russen (1976): "Veel Siberiërs bekennen hartstochtelijk hun toewijding aan de wenkende eenzaamheid van de taiga en zweren hun harde bestaan en buitenleven nooit te zullen opgeven voor het overgeciviliseerde, overbevolkte en overgebureaucratiseerde leven in Europees Rusland." 

 

Pavel reist bij mijn weten nog steeds elke zomer af naar de taiga. Oleg werd het jaar daarop ernstig ziek. Zijn familie noemt de radioactiviteit in de taiga als boosdoener, veroorzaakt door dezelfde opwerkingsfabriek in Seversk. Op 24 juni 2001 stierf hij aan een kwaadaardige tumor in zijn hoofd. Volgende week herdenken Jekaterina Michajlovna en ik zijn sterfdag. 

 

Youtubefilmpje over jager-verzamelaars in vroegere tijden 'From Hunter-Gatherer to Farmer (Part 1)' (2012)

10:26 min. 

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.