A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kan me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Sommige politici gaan nooit dood

Lenin-opgebaard-in-Mausoleum-070414

Mijn Russische vrienden herdenken de Russische Revolutie - deze maand precies 100 jaar geleden - nauwelijks. Maar Vladimir Lenin, de hoofdverantwoordelijke die in 1924 overleed, ligt er nog steeds bij alsof hij net zijn laatste adem heeft uitgeblazen. Terwijl zijn communistische heilstaat nog maar bij weinigen weerklank vindt, behandelt de Russische overheid hem als een heilige. Stalin wist het al meteen na zijn dood: "We moeten tonen dat Lenin leeft." Artsen verwijderden eerst nog wel zijn hersenen voor nader onderzoek, en sovjetwetenschappers concludeerden unaniem dat Lenins hersenen ‘beter waren georganiseerd’ dan bij gewone mensen. Een speciale 'Commissie voor Vereeuwiging' moest er streng op toezien dat zijn gezicht ‘voor altijd’ dat van de levende Lenin zou zijn. Het motto werd geleverd door de dichter Vladimir Majakovski: "Lenin leefde, Lenin leeft, Lenin zal leven! Lenin is altijd levend." Voor het grote publiek werd het stoffelijk overschot tentoongesteld in een speciaal gebouwd mausoleum op het Rode Plein. Het resultaat is een pelgrimsplaats in het hart van het Kremlin. Lenins balseming betreft namelijk niet alleen zijn lichaam, maar nog meer zijn persoonlijkheid en Groot-Russische ambities.

 

Het mausoleum is nu al bijna 100 jaar een belangrijke toeristische trekpleister. Bezoekers, voornamelijk Russen, komen binnen via de hoofdingang, dalen af naar de gedenkhal en lopen dan langs de sarcofaag. Vroeger had je ook nog een plechtige wisseling van de wacht, die altijd veel mensen trok. Het mausoleum was aanvankelijk van hout en betrekkelijk eenvoudig, maar marmer en graniet kwamen er al gauw voor in de plaats en het geheel zag er steeds groter en indrukwekkender uit. Bovenop het mausoleum verscheen een dakterras, zodat de leiders hun volk op belangrijke momenten 'vlakbij Lenin' konden toespreken. Om ontbinding tegen te gaan dompelen deskundigen zijn lichaam elk anderhalf jaar onder in een speciaal bad. Gezicht en handen krijgen om de paar dagen een intensieve behandeling. Al enkele keren werd zijn sarcofaag vervangen door een groter en luxer exemplaar (zie foto). Het Kremlin trekt hier jaarlijks dertien miljoen roebel voor uit, zo'n € 190.000,-

 

Volgens zijn testament wilde Lenin dit allemaal niet, maar na zijn dood had hij er niets meer over te zeggen. Vlak voordat zijn vrouw Nadezjda Kroepskaja in 1939 stierf ging ze, hoewel met grote tegenzin, toch nog een keer kijken en bevestigde toen het succes van de conservering: "Hij ziet er nog steeds hetzelfde uit… maar kijk eens hoeveel ouder ik geworden ben!" Alsof het om een belangrijke persoonlijkheid ging die koste wat kost in leven moest blijven, evacueerde Stalin tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn dode lichaam vanuit Moskou helemaal naar Tjoemen, in Siberië. De postume persoonsverheerlijking van Lenin is nu tot welhaast onmenselijk niveau gestegen en steeds meer Russen vragen zich af of dit zo wel door moet gaan (zie filmpje). De Russisch-Amerikaanse historicus Yuri Slezkine noemt Lenin in Het Huis van de Regering (2017) een 'icoon van vlees'. Lenin ligt daar ter meerdere eer en glorie van zijn opvolgers. Vooral Poetin zal Lenin nooit opgeven: hij verschaft hem een te dankbaar altaar voor nieuwe nationalistische grandeur.

 

Youtube filmpje 'Vladimir Lenin's Mummy Comes Under Fire in Russia' (2016). 'Lenin’s maintenance budget has not settled well with Russian citizens with some stating that Lenin would have never wanted to be treated as an “idol” and others disgusted by the amount of government funds allocated to preserving his image. Joya Mia Italiano and Nik Zecevic debate Russia’s decision to continue preserving Lenin’s body on the Lip News.'

 3,25 min.

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.