A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kan me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

#MeToo-zaadjes vallen op onvruchtbare Russische bodem

Russian-stars-mock-metoo-230118

De eerste reactie van Russische vrouwen op de #MeToo-discussie in de VS was er een van schouderophalen: "Als je iets heel graag wilt, dan moet je er wat voor over hebben, zo simpel is het." Ik ken dit Russische zogeheten blat principe maar al te goed: je gaat nooit op pad zonder een tegenprestatie op zak. Vrouwen in Rusland hebben het sowieso moeilijk in de #MeToo-discussie. Zij komen voort uit een 'overlevingscultuur', met oorlogen, communisme, verbanning en armoede. Dan geldt vaker het recht van de sterkste en dat zijn over het algemeen mannen. Tegelijkertijd weet iedereen die met Russen te maken heeft dat ze moeite hebben met een zuiver zakelijke relatie. Een machtige man die je een complimentje geeft, je bewondert en je ook nog de baan belooft die je graag wilt hebben, wie kan dat weerstaan? Ik ben er regelmatig persoonlijk getuige van geweest dat een ferme Russische vrouw in een aanhalig poesje veranderde, omdat ze iets onmogelijks toch gedaan wilde krijgen. En het werkte. Als deelnemer aan academische projecten heb ik me er altijd over verbaasd hoe gewoon het binnen de universiteit werd gevonden dat oudere machtige mannen hun jongere 'secretaresse' meenamen naar het buitenland. Blat, zoals ik in 'Blat': Doe jij wat voor mij dan doe ik wat voor jou! aangaf, is in het gunstigste geval ingebed in niet-hiërarchische en warme sociale netwerken van familie en vrienden. Daarbuiten is het wikken en wegen en je knopen tellen. Nogal wat mannen zijn er namelijk onvoorstelbaar veel erger dan in Nederland (zie filmpje). 

 

Het lijkt erop dat Russische vrouwen liever niet te moeilijk willen doen over seksueel misbruik: "Een echte vrouw vertelt niemand erover omdat het beiden in diskrediet brengt." Het een vorm van intimidatie noemen is al teveel. Zolang een seksuele machtsrelatie niet zo wordt genoemd, is er geen sprake van trauma of vernedering, want je voelt je niet getraumatiseerd of vernederd. Zodra je er op die manier over gaat praten bestaat het pas, aldus de in dit land al lang heersende 'samenzwering van de stilte'. Russische vrouwen wantrouwen politie en gerechtshoven meer dan mannen. Slachtoffers kunnen nergens naartoe. Internet, tot voor kort een van de weinige plekken van vrije meningsuiting, wordt te gevaarlijk omdat de geheime dienst je ook daar actief in de gaten houdt. Door onwelgevallig digitaal gedrag kun je in de gevangenis belanden. Daarom willen Russen liever geen kritische berichten over Rusland liken of retweeten, van welke aard dan ook. Bovendien krijgen ze van officiële Kremlinwoordvoerders voortdurend te horen dat de #MeToo-discussie een nieuwe westerse poging vormt om Rusland te 'globaliseren'. De bekende filmregisseur Andrej Kontsjalovski noemt de #MeToo-discussie een eigenaardigheid van 'neoconservatieve globalisten'. Het steeds luider klinkende nationalistische pleidooi voor herwaardering van traditionele patriarchale waarden sluit naadloos aan bij de orthodox-christelijke familiemoraal, waarin de vrouw zich schikt naar de man. De nieuwe wet op huiselijk geweld spreekt boekdelen. Bestaansonzekerheid en rechteloosheid zijn helaas nog steeds de dagelijkse realiteit. Waarom zou je je dan druk maken over een machtige man die je weliswaar misbruikt maar je ook nog helpt? Je hebt wel andere dingen aan je hoofd.

 

Zie ook De dienstbare Russische vrouw en www.rusland-colleges.nl voor meer info.

Youtube filmpje, Russisch politicus en leider van de extreemrechts LDPR Vladimir Zjirinovski in: 'The Truth about women', 25 januari 2016, Russisch gesproken, Engels ondertiteld

(3,54 min.)

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.