A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij veel blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

De Nederlanders komen!

De Nederlanders komen!

De Russische les begint weer. Evenals het jaar daarvoor meld ik me in 2012 bij de Staatsuniversiteit van Moskou. Normaal gesproken word ik dan omringd door buitenlandse studenten die zich vooral druk maken om hun talenstudie thuis of de Russische studentenhuisvesting. Deze keer blijken door de financiële crisis echter acht van de tien ‘studenten’ accountant, consultant of bedrijfsleider in Moskou te willen worden. Zelf ben ik dan een door de Europese Unie gesubsidieerde 'consultant' voor Russische universiteiten (zie de foto als docent aan de Universiteit van Tomsk). Hun verhalen zijn voor mij geheel nieuw: Hoe verleng je een Russisch zakenvisum? Waar kun je in de Russische hoofdstad het beste werk vinden?

 

Het is niet voor het eerst dat enthousiaste westerlingen Rusland binnentrekken met de bedoeling er te blijven. Onwillekeurig moet ik terugdenken aan het groepje Nederlandse ingenieurs dat in 1922 naar Rusland afreisde om er een chemie- en cokesfabriek in het Siberische Kemerevo te helpen bouwen. Maar natuurlijk ook aan 1991 toen drommen buitenlanders op de Russische markt plotseling onvermoede kansen zagen. Hubert Smeets karakteriseerde onlangs hun situatie in Andere Tijden treffend: 'Het was een markt voor cowboys, niet voor mensen in driedelig pak'. 

 

Mijn klasje heeft zich vol overgave op de Russische taal gestort. De een heeft het gemakkelijker dan de ander. De Fransman Nicola zit in zak en as. Zijn grammaticakennis is perfect, maar zijn Russische spraak nog steeds belabberd. Ook de Moskouse vertegenwoordiger van het modehuis Christian Dior heeft het zwaar. Hij moet Russisch personeel aansturen bij het opzetten van een nieuwe winkel. Terwijl uit Parijs de steeds strengere deadlines elkaar in snel tempo opvolgen, zijn de Russen volgens hem niet vooruit te branden. Maar in Moskou werken heeft ook veel positieve kanten. Met hun veel hogere salarissen en dito uitgavenpatroon kunnen deze studenten met gemak de jongste en mooiste meiden krijgen. Van onze acht studenten hebben er inmiddels vijf een Russische vriendin. Voor mijn toen 32-jarige en nog steeds ongehuwde vriendin Varya vormde de komst van veel jonge West-Europese mannen juist een grote frustratie.

 

In onze klas vervult de Nederlandse bedrijfseconoom Job de functie van vraagbaak. Voor hem is het simpel: 'follow the money’. En nu is Moskou de stad van de ‘duizend-en-één mogelijkheden’. Tegelijkertijd weet hij als geen ander dat het ook de plaats is van bureaucratie, corruptie en inefficiëntie. Iedereen wil dan ook het liefst bij een bedrijf werken uit eigen land. Job heeft in Moskou al 600 Nederlandse bedrijven getraceerd. Zijn Russisch gaat razendsnel vooruit en elke week loopt hij wel enkele Nederlandse ondernemingen binnen voor een open sollicitatiegesprek. Op zijn cyrillische visitekaartje prijkt trots de Russische vlag. Maar ook de Turk Murat zit gebeiteld: zijn familie heeft in Moskou een bedrijf in bewerkte katoen en hij wil dit gewoon voortzetten. 

 

Voor de eerstgenoemde generatie 'gelukszoekers' was het in 1926 al afgelopen. De Nederlanders die toen achterbleven overleefden vaak de beruchte zuiveringen niet. En over die van 1991 zei Derk Sauer in hetzelfde tv-programma: 'Door onze hoge inkomsten dachten de Russen: "Hé, daar valt wat te halen." En dan kreeg ik een telefoontje: "Je hebt echt bescherming nodig". Vervolgens gooiden ze je ruiten in en belden opnieuw. Zo creëerden ze hun eigen werkgelegenheid.' Wat mijzelf betreft: mijn universitaire projecten zijn al geruime tijd niet meer welkom. Maar hoe zou het toch afgelopen zijn met onze commerciële studenten uit 2012? En met de Nederlander Job, die gretige zakenman-in-spe? Zou hij er nog zijn? Ik waag het te betwijfelen.

 

In het YouTube filmpje spreekt de Nederlandse Nel Visch over haar aankomst in 1922 in het Russische Kronstadt (2013) 4:46' (en excuses voor het kleine stukje herhaling)

Reacties

 
Er zijn nog geen reacties.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.